SPP BHARAT NEWS | EDITORIAL
ગુજરાતમાં ચોમાસું અને વહીવટી લાચારી: આ કુદરતી આફત નથી, માનવ-સર્જિત ભૌગોલિક આત્મહત્યા છે!
- લેખક: પ્રકાશ દેસાઈ (એડિટર-ઇન-ચીફ)
- સૂત્ર: No Fear… No Devotion… Only with Truth
- તારીખ: ૦૯ જુલાઈ, ૨૦૨૬
અમદાવાદ/ગુજરાત: દર વર્ષે અસાઢ-શ્રાવણ મહિનો બેસતાં જ ગુજરાતના નાના-મોટા શહેરો, નગરો અને ગ્રામ્ય વિસ્તારો પાણી-પાણી થઈ જાય છે. કરોડો રૂપિયાના ટેક્સ ચૂકવતી જનતા ઘૂંટણસમા પાણીમાં ડૂબીને લાચારીથી વહીવટી તમાસો જોવા મજબૂર બને છે. દર ચોમાસે સરકારી તંત્ર દ્વારા ‘ભારે વરસાદ’નું બહાનું ધરીને સમગ્ર કટોકટીને ‘કુદરતી આફત’ ખપાવી દેવામાં આવે છે. પરંતુ જો વાયબ્રન્ટ ગુજરાતની જમીની વાસ્તવિકતા તપાસીએ તો આ ચિત્ર તદ્દન અલગ છે. આ કોઈ કુદરતી પ્રકોપ નથી, પરંતુ સરકારી તંત્રની ઘોર બેદરકારી, ભ્રષ્ટાચાર અને અદૂરદર્શિતાનું માનવ-સર્જિત પરિણામ છે.
૧. વિકાસના નામે કોંક્રીટના જંગલો અને વહીવટી અંધાપો
આજે ગામથી લઈને મહાનગરો સુધી વિકાસના નામે સિમેન્ટ-કોંક્રીટના જંગલો ઊભા થઈ રહ્યા છે. પરંતુ સૌથી મોટી અને ગુનાહિત બાબત એ છે કે, આ પ્રોજેક્ટ્સની મંજૂરી આપતી વખતે સરકારી મંત્રીથી લઈને સ્થાનિક તંત્રી (અધિકારીઓ) સુધીના તમામ જવાબદારોએ પોતાની આંખો પર પાટા બાંધી લીધા છે.
ટાઉન પ્લાનિંગ (TP) કે બાંધકામની મંજૂરી આપતી વખતે જે તે વિસ્તારની મૂળ ભૌગોલિક પરિસ્થિતિ (Topography) અને પર્યાવરણના નિયમોને સાવ કોરાણે મૂકી દેવાય છે. બિલ્ડર લોબી દ્વારા માત્ર નફો કમાવવા માટે જમીનના મૂળ લેવલના તળ (Natural Ground Level) ઉપર મોટા પ્રમાણમાં માટી-પથ્થરોનું આડેધડ પૂરાણ (Land-filling) કરી દેવામાં આવે છે. જમીન ઊંચી કરીને બિલ્ડિંગો અને સોસાયટીઓ તો ઊભી કરી દેવાય છે, પરંતુ તેનાથી આખા વિસ્તારનું કુદરતી ભૂગોળ બદલાઈ જાય છે. સદીઓ જૂના વરસાદી વહેણ અને કુદરતી કાંસના રસ્તાઓ હંમેશા માટે બંધ થઈ જાય છે. પરિણામે, જે વિસ્તારો ભૂતકાળમાં ક્યારેય ડૂબતા નહોતા, ત્યાં હવે સામાન્ય વરસાદમાં પણ પૂર જેવી સ્થિતિ સર્જાય છે.
સત્ય એ છે કે… પાણી ક્યારેય પોતાનો રસ્તો ભૂલતું નથી. જ્યારે તમે પાણીના કુદરતી માર્ગ પર કોંક્રીટ ચણી દેશો, ત્યારે એ પાણી તમારા ઘર, દુકાન અને હાઈવે પર જ ફરી વળશે.
૨. હાઈવે બન્યા સ્વિમિંગ પૂલ: એન્જિનિયરિંગ કે ભ્રષ્ટાચારની કમાલ?
ગ્રાઉન્ડ રિપોર્ટના લાઈવ દ્રશ્યો સાક્ષી પૂરે છે કે કરોડો-અબજો રૂપિયાના ખર્ચે બનેલા સ્ટેટ અને નેશનલ હાઈવે પહેલા જ વરસાદમાં નદીઓમાં ફેરવાઈ જાય છે. હાઈવેની બંને બાજુ પાણીના યોગ્ય નિકાલની (Storm Water Drainage) કોઈ સચોટ વ્યવસ્થા જ નથી. આયોજન વગર રોડ-રસ્તાઓનું સ્તરીકરણ (લેવલિંગ) થતાં પાણી જવાના હોલ (કેચપિટ) બ્લોક થઈ જાય છે. સ્માર્ટ કનેક્ટિવિટીના પોકળ દાવાઓ વચ્ચે કિંમતી ગાડીઓ પાણીમાં તરતી જોવા મળે છે અને સામાન્ય વાહનચાલકો કલાકો સુધી અટવાઈ પડે છે.
૩. ‘તમાસો જોતી’ સરકાર અને જવાબદારીનો અભાવ
જ્યારે જનજીવન અસ્તવ્યસ્ત થાય છે, ત્યારે નેતાઓ અને વહીવટી અધિકારીઓ પૂરના પાણીમાં મુલાકાતો લેવાના નામે કેમેરા સામે પોઝ આપીને માત્ર તમાસો જુએ છે! કાયદાકીય શિથિલતા એટલી હદે છે કે નબળું કામ કરનારા કોન્ટ્રાક્ટરો કે નિયમો નેવે મૂકી ખોટી મંજૂરી આપનારા એન્જિનિયરો સામે ક્યારેય કોઈ કડક પગલાં લેવાતા નથી. કોઈની જવાબદારી ફિક્સ ન થવાને કારણે દર વર્ષે એ જ વહીવટી પાપનું પુનરાવર્તન થાય છે, અને જનતા લાચારીથી બધું સહન કરતી રહે છે.
વાયબ્રન્ટ ગુજરાતની લાચારીનો અંત લાવવા માટેના ૩ કડક પગલાં (The Solutions)
જો સરકાર અને વહીવટી તંત્ર ખરેખર જનતા પ્રત્યે વફાદાર હોય તો તેમણે આ કડક આયોજન કરવું જ પડશે:
- જવાબદારી નક્કી કરો (Accountability): જે વિસ્તાર કે હાઈવે પર પાણી ભરાય, ત્યાંના સ્થાનિક સિટી એન્જિનિયર, ટીપીઓ (TPO) અને કોન્ટ્રાક્ટરને સીધા જવાબદાર ગણી કાયદાકીય કડક પગલાં ભરી બ્લેકલિસ્ટ કરવા જોઈએ.
- ભૌગોલિક છેડછાડ પર પ્રતિબંધ: કોઈપણ સરકારી કે ખાનગી પ્રોજેક્ટને મંજૂરી આપતા પહેલાં જમીનના મૂળ તળ (Ground Level) સાથે છેડછાડ કરવા કે આડેધડ પૂરાણ કરવા પર સંપૂર્ણ કાયદાકીય પ્રતિબંધ હોવો જોઈએ.
- કુદરતી વહેણોનું પુનઃજીવનીકરણ: જ્યાં પણ ભૂતકાળમાં કુદરતી કાંસ, તળાવો કે જળસ્ત્રોતો પર ગેરકાયદે દબાણો થયા છે, તેને કોઈપણ રાજકીય શેહશરમ રાખ્યા વગર તોડી પાડી પાણીના નિકાલનો માર્ગ મોકળો કરવો પડશે.
નિષ્કર્ષ:
વરસાદ એ કુદરતનો આશીર્વાદ છે, શાસકોની નાકામી છુપાવવાનું બહાનું નહીં. જ્યાં સુધી વહીવટી તંત્ર અને શાસકો પોતાની ‘તમાસો જોવાની’ વૃત્તિ છોડીને નૈતિક જવાબદારી નહીં સ્વીકારે, ત્યાં સુધી કરોડોના ટેક્સ ચૂકવતી ગુજરાતની જનતા દર ચોમાસે આવી જ માનવ-સર્જિત લાચારી ભોગવતી રહેશે. હવે જનતા જાગી છે, અને તંત્રએ જવાબ આપવો જ પડશે.
આ આર્ટિકલ સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા માટેની લિંક ડિસ્ક્રિપ્શન:
🛑 વિકાસ કે વિનાશ? ગુજરાતમાં ઠેર-ઠેર ભરાતા વરસાદી પાણી પાછળનું અસલી પાપ શું છે? વાંચો SPP Bharat News ના એડિટર-ઇન-ચીફ પ્રકાશ દેસાઈનો આ આંખ ઉઘાડનારો ખાસ તંત્રીલેખ. શૅર કરો અને તંત્રને જગાડો! #SPPBharatNews #PrakashDesai #GujaratRain
Author: SPP BHARAT NEWS
